Księga Hanów

Księga Hanów
Ilustracja
Nazwa chińska
Pismo uproszczone

汉书

Pismo tradycyjne

漢書

Hanyu pinyin

Hànshū

Wade-Giles

Han-shu

Wymowa (IPA)

[xân ʂú]

Multimedia w Wikimedia Commons

Księga Hanów, chiń. 汉书 (zwana także Księgą Wcześniejszych Hanów) – dzieło historyczne opisujące dzieje Wczesnej (Zachodniej) dynastii Han (206 p.n.e. - 25 n.e.), zaliczane do zbioru Dwudziestu czterech historii, wraz z „Zapiskami historyka” stanowiące model dla całej późniejszej tradycyjnej historiografii chińskiej.

Pisanie „Księgi Hanów” rozpoczął Ban Biao (3 - 54), urzędnik na dworze cesarza Guangwu (25 - 57). Zamierzał on stworzyć dzieło będące kontynuacją „Zapisków historyka” Sima Qiana. Zebrał on do niego wiele materiałów, lecz większość „Księgi Hanów” napisał jego syn, Ban Gu (32 - 92). Także jemu jednak nie udało się go ukończyć. Uczyniła to dopiero siostra Ban Gu, Ban Zhao (ok. 48 - ok. 116).

„Księga Hanów” dzieli się tak samo jak „Zapiski historyka” na roczniki, traktaty monograficzne i biografie, jednak nie zawiera tablic chronologicznych i dziejów rodów książęcych, które były zbyteczne w sytuacji istnienia tylko jednego rodu cesarskiego. Podział zastosowany w „Księdze Hanów” został przyjęty przez wszystkie następne chińskie kroniki dynastyczne. Część traktatów to inkorporowane teksty innych autorów, takie np. jak skrócony katalog biblioteki cesarskiej sporządzony przez Liu Xina (zm. 23). Odnośnie do pierwszego wieku historii Hanów, który został opisany także w „Zapiskach historyka”, „Księga Hanów” niemal dosłownie je powtarza. W związku z tym istnieje także kontrowersja co do autentyczności obecnej wersji „Zapisków”, sugeruje się bowiem że ta ich część mogła zostać dosyć wcześnie wtórnie zastąpiona przez odpowiednie fragmenty z „Księgi Hanów”. Problem ten został już w osiemnastym wieku postawiony przez historyka Cui Shu (1740 - 1816).

Mimo ogromnego wpływu jaki „Zapiski historyka” wywarły na koncepcję „Księgi Hanów” istnieją pomiędzy nimi istotne różnice. „Zapiski historyka” miały być w zamyśle autora historią całej ludzkości od jej początków aż do jego czasów. „Księga Hanów” opisuje tylko historię jednej dynastii, przy czym Wang Manga (9 - 23) traktuje jako uzurpatora, poświęcając mu tylko odpowiednią biografię. Tym samym „Księga Hanów” stała się prototypem wszystkich przyszłych historii dynastycznych, ograniczonych do okresu jednej dynastii, który stał się podstawą tradycyjnej periodyzacji historii Chin. Oba dzieła stały się modelowe dla późniejszej historiografii nie tylko ze względu na swoją treść i koncepcję, ale także walory literackie. Zawsze były one uważane za wzór jasnej, literackiej prozy, uważa się jednak że styl „Księgi Hanów” jest nieco gorszy niż „Zapisków historyka”. Ban Gu żywił zamiłowanie do dawnej literatury i czasami używał archaizmów, podczas gdy „Zapiski historyka” napisane są językiem współczesnym.

„Księga Hanów” jest najstarszym źródłem historycznym zawierającym informacje o Japonii[1].

Przypisy

  1. Kodansha Encyclopedia of Japan. T. 3. Tokyo: Kodansha, 1983, s. 160. ISBN 978-0-87011-623-0.


Zobacz w chińskich Wikiźródłach tekst oryginalny Księgi Hanów

Bibliografia

  • Mieczysław Jerzy Künstler: Dzieje kultury chińskiej. Wrocław-Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1994. ISBN 83-04-03773-4.
  • Mieczysław Jerzy Künstler: Wstęp. W: Sy-ma Ts'ien: Syn smoka: fragmenty zapisków historyka. Warszawa: Czytelnik, 2000. ISBN 83-07-02780-2.
  • Witold Rodziński: Historia Chin. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 1974.
  • Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986. ISBN 0-521-24327-0.
  • p
  • d
  • e
  • Zapiski historyka (Sima Qian)
  • Księga Hanów (Ban Gu)
  • Księga Późniejszych Hanów (Fan Ye)
  • Kronika Trzech Królestw (Chen Shou)
  • Księga Jin (Fang Xuanling i in.)
  • Księga Songów (Shen Yue)
  • Księga Qi (Xiao Zixian)
  • Księga Liang (Yao Silian)
  • Księga Chen (Yao Silian)
  • Księga Wei (Wei Shou)
  • Księga Północnej Dynastii Qi (Li Baiyao)
  • Księga Zhou (Linghu Defen i in.)
  • Księga Sui (Wei Zheng i in.)
  • Historia Dynastii Południowych (Li Yanshou)
  • Historia Dynastii Północnych (Li Yanshou)
  • Księga Tang (Liu Xu i in.)
  • Nowa Księga Tang (Ouyang Xiu i in.)
  • Historia Pięciu Dynastii (Xue Juzheng i in.)
  • Nowa Historia Pięciu Dynastii (Ouyang Xiu)
  • Historia Song (Toqto’a i in.)
  • Historia Liao (Toqto’a i in.)
  • Historia Jin (Toqto’a i in.)
  • Historia Yuan (Song Lian i in.)
  • Historia Ming (Zhang Tingyu i in.)
  • p
  • d
  • e
Cesarze
Cesarzowe wdowy - regentki
Ważniejsze wydarzenia
Mężowie stanu
Generałowie
Buntownicy i uzurpatorzy
  • Ying Bu
  • Liu Pi
  • Liu Ju
  • Fan Chong
  • Liu Yan
  • Gongsun Shu
  • Zhang Jiao
  • Zhang Lu
Konfucjaniści
Pisarze i historycy
Uczeni, lekarze, wynalazcy
Watażkowie okresu upadku dynastii Han
Religia
Kultura i sztuka
Encyklopedia internetowa (utwór pisany):
  • Britannica: topic/The-History-of-the-Former-Han-Dynasty